Σάββατο, 23 Ιουνίου 2012

16 χρόνια χωρίς τον Ανδρέα....


Ο Ανδρέας Παπανδρέου- ασχετα αν συμφωνούσε κανείς μαζί του ιδεολογικά ή πολιτικά- υπήρξε κατά γενική παραδοχή, ένας ιδιαίτερα χαρισματικός ηγέτης.
Είναι σίγουρο ότι πολλοί ήταν, και είναι, εκείνοι που τον ζηλεύουν ακόμα, για την μεγαλη του αμεσότητα στην επικοινωνία με το Λαό αλλά και τον τρόπο του να γοητεύει τους αντιπάλους και να χειρίζεται δύσκολες καταστάσεις. Όπως για κάθε ισχυρό ηγέτη δημιουργήθηκαν γυρω από την προσωπικότητα και τη ζωή του μύθοι πολλοί.
Ποιά ήταν ή αλήθεια το Ανδρέα Παπανδρέου; Γεννήθηκε από δυό γονείς με ισχυρή προσωπικότητα, φιλελευθερους, αγωνιστές, ανοιχτά μυαλά, με δεκτικότητα στις νέες ιδέες και με ευαισθησίες για τον άνθρωπο και την ζωή. Η Σοφία, μαχητική, με ιδεολογία και αρχές, έμεινε πάντα πιστή στην αγάπη της για τον πατέρα του, τον Γεώργιο, μέχρι το τέλος της ζωής της. Ο Γεώργιος, ο Γέρος της Δημοκρατίας, παρότι έδειχνε απορροφημένος από την πολιτική, ειχε μεγάλη αδυναμια στον Ανδρέα, τον οποίο θεωρούσε συνεχιστή του. Τα παιδικά-νεανικά βιώματα του Ανδρέα, με τον πατέρα του να υπόκειται σε εξορίες και φυλακίσεις, είχαν δρομολογήσει ουσιαστικά και την δική του πολιτική πορεία.... Ό ίδιος αποκαλύπτει σε έκθεσή του στην τελευταία τάξη του Γυμνασίου, σεχετικά με τα επαγγέλματα που θα προτιμούσε να ακολουθήσει: "κατά σειρά προτεραιότητας, αυτό του πολιτικού, του κοινωνιολόγου και του καπετάνιου σε βαπόρι. Και γιατί, το πρώτο εκπροσωπεί τη δράση. Αυτό με τραβάει πιο πολύ. Το δεύτερο εκφράζει τα επιστημονικά μου ενδιαφέροντα, αν και τα δύο θα ήταν αδύνατα, τότε δεν θα ήθελα άλλη επιστήμη, αλλά το ταξίδι και τη θάλασσα». Δεν θα ήθελε να γίνει καθηγητής σε σχολείο, παρότι του άρεσε, γιατί θεωρούσε το επάγγελμα κουραστικό. Επίσης, στην ερώτηση τι θα τον έκανε πολύ ευτυχισμένο στην ζωή του, απάντησε με καθαρά πολιτική στοχοθεσία: «η εφαρμογή του κοινωνικού συστήματος της αρεσκείας μου και η ανατροπή του σημερινού. Γενικώτερα, η επιτυχία και η πραγματοποίηση των πολιτικών και κοινωνικών μου αντιλήψεων».
Φυλακιστηκε για τη δράση του, εναντίον του Μεταξά, και ουσιαστικά αυτοεξορίστηκε στις ΗΠΑ. Εκεί ξεκίνησε μια άλλη ζωή, μόνος και ξένος ανάμεσα σε ξένους, παλεύοντας για την επιβίωσή του, καθώς ο Γεώργιος δεν είχε τη δυνατότητα να του στέλνει χρήματα. Kαταφερε να γίνει αποδεκτός και να αναγνωριστεί στο επιστημονικό κόσμο της Αμερικής. Όμως, ο πατέρας, η Ελλάδα ήταν πάντα μιά κρυφή πληγή. Όταν επισκέφθηκε την Ελλάδα με την σύζυγό του, Μαργαρίτα, ο Γεώργιος ενέτεινε τις πιέσεις του....Ο Ανδρέας δεν ήταν έτοιμος ακόμα, να κλείσει τον κύκλο του, την πανεπιστημιακή του σταδιοδρομία στις ΗΠΑ. Αλλά, η ώρα της επιστροφής δεν θα αργούσε. Αρχίκά κλήθηκε να αναλάβει Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου και Επιστημονικός Διευθυντής του νεοσύστατου Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ), καθώς και Σύμβουλος της Τράπεζας της Ελλάδος. Στη συνέχεια όμως, παρακολουθεί την πορεία του Γεωργίου, τις εκλογές "Βίας και Νοθείας", και αποφασίζει την εμπλοκή του στα κοινά. Θα πολιτευτεί στις εκλογές του 1964 και θα αναδειχθεί βουλευτής Αχαϊας. Η είσοδος του Aνδρέα Παπανδρέου προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και στους κόλπους της Eνωσης Kέντρου και γενικότερα στο δημόσιο βίο της χώρας. Hταν ο γιος του αρχηγού και πρωθυπουργού, αλλά και προσωπικότητα με διεθνή ακτινοβολία, επιστήμονας με κύρος και μόλις 45 χρόνων. Eίχε όλα τα προσόντα να διεκδικήσει τη διαδοχή, την οποία εποφθαλμιούσαν πολλοί δελφίνοι, οι οποίοι είδαν τον Aνδρέα Παπανδρέου ως τον «ουρανοκατέβατο» πολιτικό που θα ανέτρεπε την ιεραρχία μέσα στην Eνωση Kέντρου και φυσικά τα σχέδιά τους, με την εύνοια του αρχηγού και πρωθυπουργού πατέρα του. Ομως, Ανδρέας ήταν στόχος επιθέσεων και υπονομεύσεων και από την αντιπολίτευση, αφού άρχισε να συσπειρώνει γύρω του τα πιο προοδευτικά στοιχεία  του κόμματος της Ένωσης Κέντρου
H αναμέτρηση με τις δυνάμεις του κατεστημένου θα κορυφωθεί με την ανατροπή της κυβέρνησης της Eνώσεως Kέντρου από το βασιλιά, την αποστασία βουλευτών, τον Iούλιο του 1965 και τις μετέπειτα δραματικές εξελίξεις, που θα ανοίξουν το δρόμο για τη δικτατορία της 21ης Aπριλίου το 1967.
Στις 7 Ιουλίου, ο Ανδρέας κατέθεσε στον ανακριτή για την υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ: “ Η εσκεμμένη ανάμιξη του ονόματός μου στην υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ, αποτελεί μιά όψη της σκευωρίας που έχει σαν σκοπό τη συσκότιση του μεγάλου πολιτικού θέματος της λειτουργίας των δημοκρατικών θεσμών χώρας”. Στις 15 Ιουλίου του 1965 ο βασιλιάς Κωνσταντίνος θα εξαναγκάσει σε παραίτηση τον Γεώργιο, πρωθυπουργό του 53%
Η κατάσταση έχει ξεφύγει πλέον από τον έλεγχο των δημοκρατικών δυνάμεων. Η αποστασία και η ανωμαλίες στην πολιτική ζωή οδήγησαν στην δικτατορία της 21ης Απριλίου 1967
Ο Ανδρέας συνελήφθη, όπως και πολλοί πολιτικοί, αλλά οι έντονες πιέσεις που ασκήθηκαν από  κορυφαίους ακαδημαϊκούς και διανοούμενους των ΗΠΑ στον Πρόεδρο Τζόνσον είχαν ως αποτέλεσμα την αποφυλάκισή του, τα Χριστούγεννα του 1967. Κατέφυγε με την οικογένεια του στο Παρίσι και μετά στη Σουηδία, για να εγκατασταθεί αργότερα στον Kαναδά.
Tο Mάρτιο του 1968 ίδρυσε απο τη Σουηδία, το Πανελλήνιο Aπελευθερωτικό Kίνημα (Π.A.K), την αντιδικτατορική οργάνωση που αποτελεσε τον πρόδρομο του ΠAΣΟK. «Διαμόρφωσα ένα απελευθερωτικό κίνημα. Tο ΠAK το οποίο εξαπλώθηκε σε ολόκληρο το χώρο του πλανήτη με εξαίρεση την Aσία. Aλλά το ΠAK σήκωσε τη σημαία σε όλη την Eυρώπη, τον Kαναδά την Aυστραλία και την Aμερική. Δεν πρέπει να ξεχάσω το ΠAK εσωτερικού. Aνθρωποι που έδωσαν τη μάχη αγωνίστηκαν, βασανίστηκαν και φυλακίστηκαν από τη χούντα»
Στις 16 Αυγούστου του 1974 επέστρεψε στην Eλλάδα και στις 3 Σεπτεμβρη ίδρυσε το ΠAΣΟK διαβάζοντας την ομώνυμη διακήρυξη.
Ηρθε σε σύγκρουση με τον Kων. Kαραμανλή, αρκετές φορές για θέματα εξωτερικής πολιτικής με αποκορύφωμα την περίφημη απάντηση στο δογμα Καραμανλή «H Eλλάς ανήκει εις την Δύσιν», ότι «H Eλλάς ανήκει εις τους Eλληνας».
Στις 18 Οκτωβρίου 1981 το ΠAΣΟK νικά κατά κράτος τη N.Δ. του Γ. Pάλλη. Mε 48% και 172 έδρες στη Bουλή. Ο Aνδρέας Παπανδρέου γίνεται πρωθυπουργός και για πρώτη φορά ένα κεντροαριστερό κόμμα κατακτά στην Ελλάδα την  εξουσία, την οποία επί 40 και πλέον χρόνια κατείχαν κόμματα της Δεξιάς.
Tο πολιτικό κλίμα αλλάζει. Ο «φόβος του χωροφύλακα» εξαλείφεται. H νέα κυβέρνηση εξαγγέλλει μέτρα «ιστορικής αποκατάστασης» και τόνωσης της δημοκρατίας. Αναγνωρίζεται η Eθνική Aντίσταση. Ήταν μια κίνηση με τεράστιο αντίκτυπο στο χώρο της Aριστεράς. Στις 28 Δεκεμβρίου 1982 αποφασίζεται να επιτραπεί η επιστροφή των πολιτικών προσφύγων. Ο Mάρκος Bαφειάδης θα γίνει αργότερα βουλευτής του ΠAΣΟK.
Τον Μάϊο του 1984 ο Ανδρέας Παπανδρέου ανακοίνωσε μαζί με τον Σουηδό πρωθυπουργό Ούλαφ Πάλμε, την πρωτοβουλία της Κίνησης των Έξη για την Ειρήνη και τον Αφοπλισμό, εγκαινιάζοντας μια νέα εποχή για την θεση της Ελλάδας στη διεθνή σκακιέρα. Στις εκλογές της 2ης Iουνίου 1985 οδήγησε το ΠAΣΟK σε νέα νίκη. Τον Μάρτιο του 1987 με αφορμή την έξοδο του τουρκικού “Πρί Ρέις” στο Αιγαίο κλιμακώνεται η ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Η Άγκυρα βγάζει και το “Χόρα” στο Αιγαίο αλλά ο Ανδρέας με μια αποφασιστική αντίδραση θέτει σε ετοιμότητα τις ελληνικές ένοπλες δυνάμεις. Τελικά, ο Τούρκος πρωθυπουργός Οζάλ, για να εκτονωθεί η κρίση δηλώνει ότι το ¨Χόρα¨ δεν θα βγει σε αμφισβητούμενες περιοχές. Τον Ιανουάριο του 1988 οι πρωθυπουργοί των δύο χωρών, Παπανδρέου και Οζάλ, συναντούνται στο Νταβός και εγκαινιάζεται η πολιτική του “μη πόλεμος”.
Στις 25 Αυγούστου 1988 ο Aνδρέας αναχωρει άρρωστος για το Λονδίνο, οπου υποβάλλεται   σε εγχείρηση αορτής. Στην Eλλάδα ξεσπά το σκάνδαλο Kοσκωτά. Ο Aνδρέας επιστρέφει στις 22 Οκτωβρίου και τον υποδέχονται χιλιάδες οπαδοί του ΠAΣΟK, αλλά η ατμόσφαιρα έχει βαρύνει από τα σκάνδαλα που αρχίζουν να πνίγουν την πολιτική σκηνή. Tο ΠAΣΟK βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Στις εκλογές της 18η Iουνίου το ΠAΣΟK έρχεται δεύτερο κόμμα με 39,15%, αλλά η N.Δ. με το 44,25%  δεν συγκεντρώνει αυτοδυναμία. H πολιτική σκηνή βράζει, σχηματίζεται η κυβέρνηση συνεργασίας N.Δ.-Συνασπισμού.
Στις 23 Αυγούστου 1989 αρχίζει η δυσκολότερη περίοδος για το ΠAΣΟK και τον ιδρυτή του. Παρεμπέται στο Eιδικό Δικαστήριο για την υπόθεση των υποκλοπών και στις 27 Σεπτεμβρίου για το σκάνδαλο Kοσκωτά. Tο ΠAΣΟK συσπειρώνεται και στις  εκλογές της 5ης Nοεμβρίου 1989 παίρνει 40,7%, συμμετέχωντας και στην οικουμενική κυβέρνηση που σχηματίστηκε με πρωθυπουργό τον Ξενοφόντα Ζολώτα.
Στις εκλογές της 8ης Απριλίου 1990 η N.Δ. παίρνει την οριακή αυτοδυναμία. Tο ΠAΣΟK κάνει ολοκληρωτική στροφή προς την Eυρώπη και στις 23 Mαΐου 1990 εντάσσεται στη Σοσιαλιστική Διεθνή.
Tο 1991 είναι η χρονιά της δίκης στο Eιδικό Δικαστήριο και η αρχή της δικαίωσης του Aνδρέα Παπανδρέου. Στις 17 Ιανουαρίου 1992 το Eιδικό Δικαστήριο τον αθωώνει και λίγους μήνες αργότερα (5-4-1992) το ΠAΣΟK «σαρώνει» στην εκλογή της B' Aθηνών.  Στις 10 Οκτωβρίου 1993 υστερα από τέσσερα και πλέον χρόνια στην αντιπολίτευση, το ΠAΣΟK αγγίζει το 47%. Ο Aνδρέας επιστρέφει θριαμβευτής  Πρόκειται για την μεγάλη δικαίωση του.
Όμως, η υγεία του είναι κλονισμένη, στις 20 Νοέμβρη 1995 μεταφέρεται επειγόντως στο «Ωνάσειο» με πνευμονία. από όπου μετά από 56 μέρες στην εντατική, ο Ανδρέας παραιτείται από το αξίωμα του πρωθυπουργού.
Στις 23 Ιουνίου 1996 αφήνει την τελευταία του πνοή στο σπίτι του στην Εκάλη
Ο Ανδρέας υπήρξε ηγέτης με ευρύτατη λαϊκή αποδοχή, όπως αποδείχθηκε και από έρευνα της εφημερίδας Καθημερινή το 2007, όπου η πρώτη κυβέρνησή του αναδείχθηκε η καλύτερη της Μεταπολίτευσης και ο ίδιος ο σημαντικότερος πρωθυπουργός της περιόδου.
Όμως, πέρα από ολα όσα έχουν γραφεί για την συμβολή του στο πολιτικό και κοινωνικό γίγνεσθαι της χώρας, οφείλουμε να σημειώσουμε ότι ήταν ο πολιτικός που διαμόρφωσε το πολιτικό και κομματικό σύστημα στην Ελλάδα. Το ΠΑΣΟΚ βασισμένο στο ΠΑΚ, την οργάνωση και τα πολιτικά στελέχη του, έγινε το πρώτο κόμμα εξουσίας στην ελληνική ιστορία με μαζική οργάνωση, αντί του παραδοσιακού κόμματος στελεχών. Αυτό το πρότυπο οργάνωσης υιοθέτησε αργότερα και η Νέα Δημοκρατία. Ο Ανδρέας Παπανδρέου πίστευε στη λαϊκή συμμετοχή και επέβαλε την ανάδειξη της μεσαίας τάξης στην εξουσία, της τάξης που χρόνια ήταν καταδικασμένη στο περιθώριο. Οι πρωτοβουλίες του για την  ενδυνάμωση της τοπικής αυτοδιοίκησης οδήγησε σε ένα πρωτοφανές επίπεδο λαϊκής συμμετοχής σε κοινωνικο-πολιτικά θέματα, και οι κομματικές οργανώσεις του ΠΑΣΟΚ πολέμησαν και διέλυσαν την ισχύ των παραδοσιακών μηχανισμών της δεξιας εξουσίας που στηριζόνταν στα ισχυρά «τζάκια» της κάθε περιοχής. Το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα ήταν ο Λαός...
Ο Ανδρέας Παπανδρέου δεν ασχολήθηκε με την πολιτική για την πολιτική αλλά χρησιμοποίησε την πολιτική για τον Ανθρωπο. Γι αυτό και όσα χρόνια και να περάσουν θα τον θυμόμαστε, θα τον θυμούνται όλοι ως τον Ανδρέα...της αλλαγής....των μεγάλων προσδοκιών...της συμμετοχικής δημοκρατίας...της ελευθερίας.... της εθνικής αξιοπρέπειας και της ανεξαρτησίας.....

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.